Pierwsze urodziny naszych bliźniąt urządziliśmy w moim mieszkaniu w Rzeszowie. Piszę „naszych”, choć Marek nie zdążył ich zobaczyć. Tego dnia przy stole siedziała moja siostra, dwoje sąsiadów z bloku, teściowa i kilka osób z rodziny. Ja biegałam między kuchnią a pokojem, zbierałam papierowe talerzyki i wycierałam krem z włosów Antka.
Mam dziś pięćdziesiąt dwa lata. Z tamtego dnia pamiętam jednak drobiazgi lepiej niż z zeszłego tygodnia: zapach kawy, rozsypane chrupki pod stołem i granatowy sweter mojej teściowej, Haliny. Kiedy ostatni goście wyszli, ona nie zaczęła jak zwykle myć szklanek. Założyła płaszcz i powiedziała, że musi zejść do samochodu.
Wróciła z kartonowym pudełkiem przewiązanym sznurkiem.
— To od Marka — powiedziała.
Postawiłam czajnik na kuchence, chociaż żadna z nas nie chciała już herbaty. Dzieci siedziały na dywanie i próbowały wyrwać sobie drewnianą ciężarówkę. Halina przesunęła pudełko na środek stołu, między cukierniczkę a talerz z resztką sernika.
Marek zmarł trzy tygodnie przed ich narodzinami. Byłam wtedy w trzydziestym piątym tygodniu ciąży, ciężka, opuchnięta i przekonana, że największym naszym problemem jest to, gdzie wstawić drugie łóżeczko. On od kilku miesięcy wyglądał gorzej, ale mówił, że to praca, brak snu i nerwy przed narodzinami dzieci.
Pierwszy raz zauważyłam coś dziwnego pod koniec marca. Składał komodę do dziecięcego pokoju i nagle usiadł na podłodze. Powiedział, że zakręciło mu się w głowie, bo od rana nic nie jadł. Halina, która wtedy układała pieluchy w szufladzie, spojrzała na niego tak, jak patrzy się na człowieka, z którym wcześniej odbyło się ważną rozmowę.
— Zjedz chociaż zupę — powiedziała.
— Mamo, daj spokój.
I na tym się skończyło.
Kilka tygodni później znalazłam w samochodzie kopertę ze szpitala. Leżała w schowku razem z polisą ubezpieczeniową i paragonami ze stacji benzynowej. Marek wyjął mi ją z ręki spokojnie i powiedział, że robił badania kontrolne, bo lekarz rodzinny chciał sprawdzić wyniki krwi.
Wierzyłam mu. Był moim mężem od jedenastu lat. Jeśli zdarzały nam się tajemnice, dotyczyły raczej prezentu na imieniny albo tego, ile naprawdę kosztowały nowe opony.
Potem przestał prowadzić samochód. Tłumaczył, że woli, żeby Halina woziła mnie na wizyty, bo przy bliźniaczej ciąży wszystko może zacząć się wcześniej. Dopiero po jego śmierci pomyślałam, że już wtedy bał się zasłabnąć za kierownicą.
Tamten poranek pamiętam przez zwyczajne rzeczy. Marek zrobił mi kanapkę z twarożkiem, zostawił kubek po kawie w zlewie i powiedział, że jedzie na chwilę do pracy. Dwie godziny później zadzwoniła Halina. Potem był szpitalny korytarz, lekarz mówiący cicho i plastikowe krzesło, na którym siedziałam z ręką opartą na brzuchu.
Po pogrzebie niewiele było miejsca na żałobę. Trzeba było odebrać akt zgonu, zgłosić sprawy w banku, pytać w ZUS o rentę rodzinną dla dzieci, znaleźć dokumenty do ubezpieczenia grupowego. Halina przychodziła prawie codziennie. Gotowała rosół, prała ubranka, chodziła ze mną do apteki i nigdy nie mówiła, że wie, jak się czuję.
Kiedy urodzili się Antek i Zosia, została u mnie przez sześć tygodni. Wstawała do jednego dziecka, gdy ja karmiłam drugie. Czasem rano siedziałyśmy przy kuchennym stole tak zmęczone, że przez dziesięć minut żadna się nie odzywała. Myślałam wtedy, że śmierć Marka postawiła nas po tej samej stronie.
Rok później, przy tym samym stole, dowiedziałam się, że nie do końca tak było.
Na wieczku pudełka Marek napisał: „Dla was. Otworzyć po pierwszych urodzinach dzieci”. Poznałam jego charakter pisma od razu. Chciałam rozwiązać sznurek, ale Halina położyła dłoń na kartonie.
— Najpierw muszę ci coś powiedzieć.
Wstałam i wyjęłam dwa kubki z kredensu.
— To powiedz.
— Marek wiedział, że jest ciężko chory.
Odłożyłam kubek na blat. Zapytałam, od kiedy.
— Od marca. Miał wyniki badań. Nowotwór był już zaawansowany. Lekarze nie dawali mu dużo czasu.
W kuchni słyszałam tylko dzieci stukające klockami o podłogę. Przypomniałam sobie kopertę ze szpitala, jego zmęczenie i to, jak Halina patrzyła na niego przy komodzie.
— Ty też wiedziałaś?
Skinęła głową.
Nie podniosłam głosu od razu. Otworzyłam szafkę, zamknęłam ją i dopiero wtedy zapytałam, dlaczego pozwoliła mi przez tyle miesięcy planować wakacje, wybierać fotel do karmienia i kłócić się z Markiem o kolor ścian, skoro oboje wiedzieli, że może nie dożyć porodu.
Halina długo obracała obrączkę na palcu.
— Prosił mnie. Powiedział, że i tak niczego nie naprawi, a ty masz przed sobą poród. Chciał, żebyś czekała na dzieci, a nie na jego śmierć.
— To nie była jego decyzja.
— Wiem.
— Ani twoja.
— Wiem.
To jej „wiem” zdenerwowało mnie bardziej niż jakiekolwiek tłumaczenie. Przez rok robiła mi herbatę, trzymała moje dzieci, jeździła ze mną na cmentarz i ani razu nie powiedziała, że znała prawdę wcześniej ode mnie.
Usiadłam i rozwiązałam sznurek.
W środku były dwie małe paczki, koperta z moim imieniem i kilkanaście listów. Na każdym Marek napisał, kiedy dzieci mają go otworzyć. „Pierwszy dzień szkoły”. „Osiemnaste urodziny”. „Kiedy pierwszy raz naprawdę się zakochasz”. „Kiedy pokłócisz się z mamą i uznasz, że nic nie rozumie”.
Zaśmiałam się krótko przy tym ostatnim. Marek zawsze uważał, że dzieci powinny mieć prawo nie zgadzać się z rodzicami.
Dla Antka zostawił zegarek po swoim ojcu. Dla Zosi srebrny medalik, który kiedyś należał do jego babci. W mojej kopercie były cztery zapisane kartki.
Nie usprawiedliwiał się długo. Napisał, że bał się, iż cała moja ciąża zamieni się w odliczanie. Przyznał też, że podjął decyzję za mnie i że nie miał do tego prawa. Najbardziej zabolało mnie jedno zdanie: że każdą kopertę pisał po nocach, kiedy myślałam, że siedzi przy komputerze i kończy zaległości z pracy.
Halina siedziała naprzeciwko i patrzyła w stół.
— Możesz mi długo nie wybaczyć — powiedziała.
— Możliwe.
Nie chciałam jej wtedy pocieszać. Nie chciałam też wyrzucać jej z mieszkania. Złość na nią mieszała się z pamięcią o wszystkich nocach, kiedy nosiła Zosię po pokoju, żebym mogła przespać dwie godziny.
Antek przyczołgał się do stołu i zaczął ciągnąć sznurek z pudełka. Zosia usiadła obok niego. Halina schyliła się, żeby zabrać z podłogi kawałek papieru po prezencie, ale zatrzymałam ją.
— Zostaw. Posprzątam rano.
Siedziałyśmy jeszcze chwilę bez rozmowy. Potem zrobiłam tę herbatę, której wcześniej żadna nie chciała. Pudełko zostało na stole do następnego dnia, a listy schowałam wysoko w kredensie, za dokumentami z ZUS i polisą Marka.
Dziś dzieci są nastolatkami. Wiedzą, że ojciec zostawił im listy, ale nie otworzyły jeszcze większości. Halina nadal przychodzi do nas w niedziele na obiad. Są dni, kiedy patrzę na nią i pamiętam wszystko, czego mi nie powiedziała.
A czasem po obiedzie wyciąga stary album, pokazuje dzieciom zdjęcie Marka i poprawia okulary, zanim zacznie opowiadać. Wtedy stawiam na stole kawę, kroję ciasto i pozwalam jej mówić.
