De eerste keer dat hij het hoorde, zat hij in de bus naar huis. Zijn telefoon trilde, en omdat hij dacht dat het zijn zus was, keek hij naar het scherm. Het was een bericht van een nummer dat hij niet kende. De tekst was kort en stond vol spel- en taalfouten, maar de strekking was duidelijk: er was een video van hem op een website gezet, een filmpje waar hij op stond met een meisje, en als hij niet wilde dat iedereen het zag, moest hij betalen.

Hij lachte nog bijna, want wat had hij nou voor video’s? Hij was achttien en had nog nooit iets gedaan waar iemand je mee kon chanteren. Maar toen opende hij de link die in het bericht stond, en zijn maag draaide zich om. Het was een opname van een feestje, een feestje van drie weken geleden.

Hij stond er zelf op, duidelijk herkenbaar, en naast hem stond een meisje tegen de muur gedrukt. Hij leunde naar haar toe, zijn hand op haar schouder, en het beeld was zo gemonteerd dat het leek alsof hij haar probeerde te zoenen terwijl zij wegkeek en zich probeerde los te wurmen. Hij kende het meisje niet. Hij wist zeker dat hij haar nooit eerder had gezien.

Maar het beeld was overtuigend, en de angst sloeg meteen toe. Vier uur later kreeg hij het tweede bericht. Als hij niet binnen 24 uur vijfhonderd euro overmaakte, zou de video naar al zijn contacten worden gestuurd, naar zijn familie, naar zijn school, naar zijn werkgever. Hij stuurde het nummer een bericht terug.

Wie ben jij? Geen antwoord. Hij belde, maar de lijn was verbroken. Hij zat die avond alleen op zijn kamer en keek steeds opnieuw naar het filmpje.

Hij probeerde het gezicht van het meisje te zien, maar het beeld was te donker en haar hoofd was half weggedraaid. Toch voelde het alsof hij haar ergens van kende, vaag, alsof hij haar ooit ergens voorbij had zien lopen in de stad. Later die nacht maakte hij het geld over. Niet omdat hij het had, maar omdat hij geen keuze zag.

Hij leende het van zijn beste vriend en zei dat het voor een reparatie van zijn scooter was. De dagen daarna gebeurde er niets. Hij begon net te hopen dat het voorbij was, toen er op zondagochtend weer een bericht kwam. Dit keer was het filmpje niet hetzelfde, er was een nieuw stuk aan toegevoegd, beelden van een andere avond, met een ander meisje.

En dit keer stond er een hoeveelheid onder: tweeduizend euro. Als hij niet betaalde, zou de video niet alleen naar zijn contacten gaan, maar zouden ze hem ook op sociale media zetten, met zijn naam erbij. Hij belde zijn vriend die hem het geld had geleend, maar die kon niet meer missen. Hij durfde niet naar zijn ouders te gaan, want dat zou betekenen dat hij moest uitleggen wat er op die video stond, en hij wist zelf niet eens precies wat erop stond.

Hij keek er nog eens naar, beeld voor beeld. Hij deed dat telkens, alsof hij een bewijs wilde vinden dat het niet echt was. Maar alles klopte: de kamer, de bank, de fles op tafel. Het was het huis van een klasgenoot, een feestje waar hij drie weken geleden echt was geweest.

Hij herinnerde zich die avond vaag. Hij had te veel gedronken, dat klopte. Hij had op een gegeven moment met een meisje gepraat, dat klopte ook. Maar dat hij haar tegen de muur had geduwd, dat ze hem had afgeweerd, dat kon hij zich niet herinneren.

Hij probeerde de klasgenoot te bellen, maar die nam niet op. Toen hij op school naar hem toe liep, deed de jongen alsof hij hem niet zag en liep een andere kant op. Dat was het moment waarop hij zich realiseerde dat het niet zomaar een vreemde was die hem chanteerde. Het was iemand die hem kende.

Het was iemand die op dat feestje was geweest, of die het filmpje van iemand anders had gekregen. Maar hij kon niemand vragen, want dat zou betekenen dat hij moest toegeven dat hij chanteerbaar was. Hij betaalde de tweede keer niet. Hij dacht dat als hij het zou negeren, de dader wel zou stoppen.

Maar in plaats daarvan kreeg hij drie dagen later een screenshot. De video was naar zijn zus gestuurd, met een bericht erbij: Vraag je broer maar wat hij heeft gedaan. Zijn zus belde hem huilend op. Ze had het filmpje niet opengedaan, zei ze, maar de tekst had ze wel gelezen.

Wat heb je gedaan, vroeg ze. Hij wist het niet. Hij wist echt niet wat hij had gedaan. Hij ging die avond naar zijn ouders.

Hij vertelde het hele verhaal, met de telefoon op tafel zodat ze het zelf konden zien. Zijn vader keek het filmpje zwijgend aan en zei toen alleen: dit moeten we aangeven. Zijn moeder begon te huilen. Ze vroeg waarom hij niet eerder was gekomen.

Hij zei dat hij zich schaamde. Hij zei dat hij niet wist wie het had gedaan en dat hij bang was dat niemand hem zou geloven. De volgende dag gingen ze naar de politie. Daar moest hij het verhaal opnieuw vertellen, met meer details dan hij aan zijn ouders had gegeven.

De agent die de aangifte opnam, was een vrouw van rond de veertig met kort grijs haar. Ze luisterde zonder hem te onderbreken en stelde daarna een paar vragen die hem aan het denken zetten: had hij nog contact met het nummer, had iemand hem de afgelopen weken om geld gevraagd, wist hij of er andere jongens op die feestjes waren geweest die misschien ook gefilmd waren? Hij kon daar geen antwoord op geven. Hij had alleen zijn eigen telefoon, zijn eigen berichten, zijn eigen angst.

De agent zei dat ze de zaak zou overdragen aan de digitale recherche, en dat hij voorlopig niets meer moest betalen, hoe erg de dreigementen ook werden. Het waren oplichters, zei ze, en ze zouden doorgaan zolang ze geld zagen. Thuis durfde hij zijn telefoon niet meer aan te raken. Elk trillend bericht maakte dat zijn hartslag omhoog schoot.

Hij sliep slecht en at bijna niet. Op school hoorde hij dat een jongen uit de klas twee jaar ouder was, Stefan, een verhaal had rondgestuurd. Niemand zei het hardop tegen hem, maar hij zag hoe mensen naar hem keken. Twee meisjes die hij kende, bleven bij hem uit de buurt.

Een jongen die altijd naast hem zat in de wiskundeles, verplaatste zijn spullen naar de andere kant van het lokaal. Toen hij Stefan ernaar vroeg, deed die onschuldig: ik heb niets gestuurd, man. Maar Stefans telefoon trilde op dat moment, en op het scherm verscheen dezelfde video die hij zelf die ochtend opnieuw had bekeken. Stefan zag dat hij het zag en lachte.

Hij gaf geen antwoord meer. Hij draaide zich om en liep weg. De politie had inmiddels het nummer dat hem chanteerde laten traceren. Het was een prepaid-kaart, geregistreerd op een naam die niet bestond.

Maar de agent die de zaak volgde, kreeg een tip van een collega die een soortgelijke zaak had behandeld in een andere stad. Daar was het ook begonnen met een filmpje van een feestje, en het was ook geëscaleerd naar chantage. Uiteindelijk bleek de dader een jongen van zeventien te zijn die op dezelfde school zat als het slachtoffer en die de video’s had bewerkt met behulp van software. Hij herkende de werkwijze meteen.

De video die hem werd getoond, was niet echt. Het was een deepfake. Het gezicht van het meisje was niet echt, haar bewegingen waren niet vloeiend genoeg. Maar het gezicht van zijn eigen klasgenoten, de kamer, de bank, die waren echt.

Ze hadden een echt feestje gefilmd, daarna het gezicht van een onbekend meisje over een ander lichaam geplakt en hem er op een bepaalde manier bij gezet, zodat het leek alsof hij haar lastigviel. Hij had het de hele tijd voor echt aangezien. Hij had zichzelf kapotgemaakt over iets dat nooit was gebeurd. Het duurde nog twee weken voordat ze de jongen vonden.

Het was geen klasgenoot van hem, maar een neef van Stefan. Die neef was zestien en zat op een andere school, maar hij was op dat feestje geweest en had de opnames gemaakt. Stefan had hem geholpen met het verspreiden van de berichten, omdat hij hem geld schuldig was. Ze hadden het bij meer jongens geprobeerd, maar de meesten hadden meteen betaald en hadden nooit aangifte gedaan.

Hij was de eerste die het had gemeld. Hij werd niet boos toen hij dat hoorde. Niet op Stefan, niet op de neef. Hij voelde alleen iets wat hij niet kon benoemen, een soort leegte die zich over zijn hele lichaam verspreidde.

Zijn vader legde zijn hand op zijn schouder en zei niets. Zijn moeder maakte thee en zette die voor hem neer, ook al had hij niet gevraagd. De zaak kwam voor de rechter, maar omdat het om minderjarigen ging, werd er weinig over naar buiten gebracht. De video werd van alle websites gehaald waar hij op stond.

Zijn zus stuurde hem een kort bericht: sorry dat ik je niet geloofde. Hij antwoordde: het is goed. Hij wist niet of dat waar was, maar het klonk beter dan de waarheid, dat hij het niet wist. In de maanden daarna keek hij soms naar het oude filmpje dat hij op zijn telefoon had opgeslagen, niet om te kijken, maar om te controleren of het nog steeds niet echt was.

Het was vreemd, want zelfs al wist hij nu dat het nep was, nog steeds voelde het alsof het hem was overkomen. Die avond op dat feestje was echt. Hij was echt te dronken geweest, hij had echt met een meisje gepraat, hij wist echt niet meer precies wat er was gebeurd. Het enige verschil was dat er nu een camera had gestaan die iets had vastgelegd wat nooit was gebeurd.

Op een avond, een paar maanden later, zat hij in de keuken met zijn vader. Zijn vader vroeg waarom hij nog steeds zo vaak naar zijn telefoon keek. Hij zei dat het een gewoonte was. Zijn vader zei: je hoeft niet meer bang te zijn.

Hij knikte, maar hij wist dat zijn vader het verkeerd begreep. Het was geen angst meer. Het was iets anders. Het was de wetenschap dat iemand een versie van hem had gemaakt die niet bestond, en dat die versie nog steeds ergens rondzwierf, zelfs al kon niemand hem meer zien.

Hij wist dat het niet eerlijk was, maar hij kon het gevoel niet van zich afschudden dat een deel van hem daar nog steeds op die video stond, in die donkere kamer, met zijn hand op de schouder van een meisje dat er nooit was geweest. Hij wist dat het niet waar was. Maar hij wist ook dat het hem nooit helemaal zou loslaten. In het laatste bericht dat hij ooit van de politie kreeg, stond dat de jongens een taakstraf hadden gekregen en dat ze zich verplicht moesten melden bij een hulpverlener.

Geen gevangenisstraf, geen gevolgen die hij kon zien. Stefan kwam een paar weken later terug naar school. Hij liep langs hem heen alsof er niets was gebeurd. Hij wilde iets zeggen, maar toen hij Stefans gezicht zag, de manier waarop hij zijn blik vermeed, wist hij dat het geen zin had.

Het was niet dat Stefan spijt had. Het was dat Stefan niet begreep wat hij had gedaan. Hij deed op een dag zijn telefoon open en wist dat hij het filmpje niet meer nodig had. Hij had het honderden keren gezien, elke keer op zoek naar een detail dat hij had gemist, een bewijs dat het niet klopte.

Maar het enige bewijs dat er bestond, was dat het nep was. En dat had hij al die tijd al geweten, alleen had hij het niet willen geloven. Hij verwijderde het bestand. Hij deed ook de berichten weg, de screenshots, de hele map die hij had aangemaakt.

Daarna zette hij zijn telefoon uit en legde hem op het dressoir. Hij ging naar buiten, naar het tuinpad, en bleef even staan. De straat was leeg. Het was een gewone zomeravond, niet anders dan honderden andere avonden.

Hij ademde in, en voor het eerst in lange tijd voelde het alsof er niets boven zijn hoofd hing. Toen hij weer naar binnen ging, vroeg zijn moeder of hij iets wilde eten. Hij zei ja, en dat was het. Hij zat aan tafel, tussen zijn ouders, en het gesprek ging over alledaagse dingen.

Hij luisterde, en hij wist dat hij nooit meer iemand zou vertellen wat er was gebeurd. Niet omdat hij zich schaamde, maar omdat het verhaal niet meer van hem was. Het was altijd al het verhaal van iemand anders geweest, en hij was er alleen in terechtgekomen. Hij at zijn eten en ging later naar boven.

Hij keek naar zijn telefoon op het nachtkastje. Hij liet hem uit. Die nacht sliep hij door, voor het eerst in maanden, zonder wakker te schrikken van een trillend bericht dat er niet was.